Εισαγωγή

Με τη σύγχρονη αντιρετροϊκή θεραπεία (ART), το προσδόκιμο ζωής των ανθρώπων με HIV πλησιάζει αυτό του γενικού πληθυσμού. Ωστόσο, οι μακροχρόνιες συνοσηρότητες — και ιδιαίτερα η καρδιαγγειακή νόσος (CVD) — αποτελούν πλέον σημαντικό κλινικό πεδίο ενδιαφέροντος. Η ίδια η λοίμωξη HIV, η χρόνια φλεγμονή, οι μεταβολικές διαταραχές και ορισμένες φαρμακευτικές αλληλεπιδράσεις συμβάλλουν σε επιταχυνόμενη αθηροσκλήρωση, αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο και πρώιμη εμφάνιση στεφανιαίων συμβαμάτων. Το άρθρο συνοψίζει τους βασικούς μηχανισμούς, τις κλινικές εκδηλώσεις και τις πρακτικές συστάσεις για τη διαχείριση ασθενών με HIV και καρδιαγγειακή νόσο από καρδιολόγους και γενικούς ιατρούς.

---

Παθοφυσιολογία: Γιατί το HIV αυξάνει τον καρδιαγγειακό κίνδυνο

1) Χρόνια φλεγμονή και ανοσολογική ενεργοποίηση

Ακόμα και με μη ανιχνεύσιμο ιικό φορτίο, παραμένει η:

• χαμηλού βαθμού φλεγμονή

• ενδοθηλιακή δυσλειτουργία

• αυξημένη θρομβογένεση

Αυτά οδηγούν σε:

• πρώιμη αθηρωματική πλάκα

• αστάθεια της αθηρωματικής πλάκας

• αυξημένο κίνδυνο ΟΕΜ

2) Μεταβολικές διαταραχές

Πιο συχνές σε άτομα με HIV:

• υπερτριγλυκεριδαιμία

• χαμηλή HDL

• ινσουλινοαντίσταση

• σπλαχνικού τύπου παχυσαρκία

Το προφίλ αυτό είναι ιδιαίτερα αθηρογόνο.

3) Επιπτώσεις ART και αλληλεπιδράσεις

Οι νέες θεραπείες είναι ασφαλέστερες, αλλά χρήζουν προσοχής:

• Οι αναστολείς πρωτεάσης αυξάνουν LDL και TG.

• Πολλές αλληλεπιδράσεις περιορίζουν την επιλογή στατινών.

• Οι αναστολείς ιντεγκράσης έχουν καλύτερο προφίλ, αλλά σχετίζονται με αύξηση βάρους.

4) Άμεση καρδιακή συμμετοχή

Σε ανεπαρκώς θεραπευμένο HIV μπορεί να εμφανιστούν:

• μυοκαρδίτιδα

• περικαρδιακή συλλογή

• διατατική μυοκαρδιοπάθεια

Σήμερα βλέπουμε πολύ λιγότερα περιστατικά λόγω έγκαιρης διάγνωσης και κατάλληλης θεραπείας.

---

Κλινικές εκδηλώσεις καρδιαγγειακής νόσου σε HIV ασθενείς

Στεφανιαία νόσος (CAD)

Τα άτομα με HIV έχουν:

• 1,5–2 φορές υψηλότερο κίνδυνο ΟΕΜ

• μεγαλύτερο φορτίο μη ασβεστοποιημένης, ευάλωτης πλάκας στην αξονική στεφανιογραφία (CTCA)

• εμφάνιση νόσου σε μικρότερη ηλικία

Καρδιακή ανεπάρκεια

Οφείλεται σε:

• ισχαιμικά αίτια

• χρόνια φλεγμονή

• μικροαγγειακή δυσλειτουργία

• μυοκαρδιακή βλάβη σε προχωρημένη νόσο

Αρρυθμίες

Προκύπτουν από:

• μυοκαρδίτιδα

• ηλεκτρολυτικές διαταραχές

• αλληλεπιδράσεις φαρμάκων (π.χ. QT)

• αυτόνομη δυσλειτουργία

Πνευμονική υπέρταση

Σπάνια, αλλά εμφανίζεται συχνότερα σε σύγκριση με τον γενικό πληθυσμό.

---

Παράγοντες κινδύνου που απαιτούν επιθετική διαχείριση

Οι κλασικοί παράγοντες έχουν εντονότερη επίδραση στους ασθενείς με HIV:

• Κάπνισμα (ο ισχυρότερος τροποποιήσιμος παράγοντας)

• Υπέρταση

• Δυσλιπιδαιμία

• Διαβήτης

• Χρόνια νεφρική νόσος

• Καθιστική ζωή

• Παχυσαρκία

• Χρήση ουσιών

Ειδικά το κάπνισμα είναι υπερ-αντιπροσωπευμένο σε αυτόν τον πληθυσμό.

---

Καρδιαγγειακή πρόληψη σε ασθενείς με HIV

1) Διαχείριση λιπιδίων

Οι στατίνες συχνά υποχρησιμοποιούνται παρά τον υψηλό κίνδυνο. Προτιμώνται:

• ατορβαστατίνη, ροσουβαστατίνη, πιταβαστατίνη

Αποφυγή:

• σιμβαστατίνης και λοβαστατίνης (λόγω αλληλεπιδράσεων με αναστολείς πρωτεάσης)

Η τυχαιοποιημένη μελέτη REPRIEVE trial έδειξε σημαντική μείωση των MACE με πιταβαστατίνη σε άτομα με HIV και μετρίου καρδιαγγειακού κινδύνου, υποστηρίζοντας έτσι μια πιο ευρεία χρήση στατινών.

2) Έλεγχος αρτηριακής πίεσης & επιπέδων σακχάρου

Στόχοι αντίστοιχοι του υψηλού κινδύνου:

• ΑΠ <130/80 mmHg

• HbA1c συνήθως <7%

ACEi/ARBs προτιμώνται σε υπέρταση ή νεφρική νόσο.

3) Διακοπή καπνίσματος

Η σημαντικότερη παρέμβαση με τον μεγαλύτερο αντίκτυπο.

4) Άσκηση & μεσογειακή διατροφή

Η άσκηση ≥150 λεπτά/εβδομάδα και η μεσογειακή διατροφή μειώνουν φλεγμονή, βάρος και δυσλιπιδαιμία.

5) Απεικόνιση & εκτίμηση κινδύνου

Η αξονική στεφανιογραφία είναι ιδιαίτερα χρήσιμη διότι:

• το CAC score συχνά υποτιμά τον κίνδυνο

• εντοπίζει την ύπαρξη μη ασβεστοποιημένης πλάκας

• βοηθά στον πρώιμο εντοπισμό υποκλινικής ΣΝ

6) Συνεργασία με λοιμωξιολόγο

Κρίσιμο για:

• αποφυγή αλληλεπιδράσεων

• τροποποίηση της ART όταν απαιτείται

• συνολική βελτιστοποίηση προφίλ κινδύνου

---

Προχωρημένο HIV (AIDS) και καρδιαγγειακή νόσος: Τι αλλάζει στην καρδιά;

Σε advanced HIV (CD4 <200) οι επιπλοκές είναι πιο έντονες λόγω:

• ευκαιριακών λοιμώξεων (CMV, μυκητιασικές)

• μυοκαρδίτιδας

• περικαρδιακής συλλογής

• σοβαρής φλεγμονής

• κακής θρέψης και μυϊκής απώλειας

Ευτυχώς, με τη σύγχρονη θεραπεία αυτές οι εικόνες είναι πλέον πολύ πιο σπάνιες.

---

HIV και καρδιαγγειακή νόσος: κύρια σημεία

• Τα άτομα με HIV έχουν αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο, ακόμη και με μη ανιχνεύσιμο ιικό φορτίο.

• Η χρόνια φλεγμονή, οι μεταβολικές διαταραχές και οι αλληλεπιδράσεις της ART διαμορφώνουν ένα ιδιαίτερο προφίλ κινδύνου.

• Οι στατίνες πρέπει να χρησιμοποιούνται πιο ευρέως, σύμφωνα και με τα δεδομένα της REPRIEVE.

• Η διακοπή του καπνίσματος και η ρύθμιση ΑΠ/σακχάρου έχουν σημαντικό όφελος.

• Η CTCA μπορεί να αποκαλύψει υποκλινική νόσο που δεν φαίνεται στο CAC score.

• Η στενή συνεργασία καρδιολόγου–λοιμωξιολόγου βελτιώνει σημαντικά τα αποτελέσματα.

---

* Σχετικά θέματα στο Ζήσε με Καρδιά:

• HIV & Καρδιά: Όσα Πρέπει να Γνωρίζετε
• Κάπνισμα και Καρδιά — Τι προκαλεί και πώς να το κόψεις